یک کاغذ را چند بار میتوان تا کرد
شاید تا کنون با این مسئله روبرو شده باشد که
در مواقعی که بیکار هستید یا اینکه انتظار خبر مهمی را می کشید برای سرگرم کردن
خودتان کاغذی را که در اطرافتان هست بردارید و شروع به تا کردن آن کنید و بعد از چند بار
متوجه شوید که دیگر نمی شود کاغذ را تا کرد. در این صورت یا از تا کردن کاغذ
منصرف می شوید یا آن را باز می کنید و دوباره شروع به تا کردنش می کنید... البته
ممکن است قبل از اینکه به آن زمان برسید خبر مهم به شما داده شود و کاغذ را به جای
اولش برگردانید !!!
این مسئله را همه ما تجربه کرده ایم اما شاید
هیچ کدام از ما به طور جدی روی آن فکر نکرده باشیم.
اگر ورق را هر بار طوری تا کنید
که اندازه آن نصف شود بیش از 7 یا 8 بار نمی توانید آن را تا کنید. مهم نیست
ورق اولیه شما چقدر بزرگ باشد. شاید تا به حال این قضیه را شنیده باشید و سعی کرده
باشید که آن را امتحان کنید و متوجه شده باشید که تا کردن کاغذ بیش از7 یا 8 بار
بسیار سخت است. آیا می توان گفت که این اعداد یک محدودیت مستدل و عمومی برای تا کردن
کاغذ هستند؟
فرض
کنید شما کاغذی را انتخاب کرده اید که دارای پهنای w
و ضخامت t
است . اگر شما شروع به تا کردن
ورق از یک سمت بکنید وقتی به جایی برسید که دیگر نتوانید کاغذ را تا کنید یک نوار باریک خواهید
داشت.
با هر تا
کردنی ضخامت کاغذ دو برابر می شود و پهنای آن نصف خواهد شد. یعنی بعد از N
بار تا کردن ضخامت
خواهد بود و البته مشخص است که پهنا می شود و نسبت ضخامت به پهنا برابر می
شود.
اگر با کاغذی به پهنای 11cm
و ضخامت 0.002cm این کار را انجام دهید بعد از 7 بار تا کردن نسبتt/w برابر 1/6 می شود. این بدان معنیست که اندازه ضخامت از پهنا بیشتر
می شود و در نتیجه دیگر قادر به تا کردن کاغذ نخواهید بود. اگر این کاغذ را 50
بار بزرگتر کنید شاید بتوانید آن را تا 10 بار هم تا کنید.
اگر به صورت
متناوب کاغذ را از عرض و طول تا کنید ممکن است تعداد دفعات بیشتری بتوانید به تا
کردن کاغذ ادامه دهید. در این صورت هر بارضخامت دو برابر می شود در صورتی که پهنا هر
دو دفعه یک بار نصف می شود.
چندین سال پیش هنگامی که بریتنی گالیوان در
دبیرستان درس می خواند با این مسئله رو به رو شد که چگونه کاغذی را 12 بار تا کند .
او باید برای گرفتن نمره از یکی از کلاسهایش این مسئله را حل می کرد. بعد از آزمایش
راه های مختلف او موفق شد که ورقه نازکی از طلا را 12 بار تا کند. اما مسئله طرح
شده در باره کاغذ بود و نه طلا.
گالیوان بر روی معادله تعداد دفعاتی که می
توان یک کاغذ با اندازه معین را تا کرد کار کرد.
که در آن L کمترین درازای کاغذ،
t میزان ضخامت کاغذ و n
تعداد دفعاتی است که می توان
کاغذ را تا کرد. واحد t و L باید یکسان باشد.
برای یک طول و ضخامت
معین عبارت بیانگر آن است که صفحه بعد از n بار تاکردن چند برابر کوچک شده است.
با n=0 شروع می
کنیم و به همین ترتیب به رشته ای از اعداد به این صورت می رسیم:
0, 1, 4, 14, 50, 186, 714, 2794, 11050, 43946, 175274, 700074, 2798250,
. . .
این به این
معنی است که در تای دوازدهم 2798250 برابر مقدار کاغذی که در تای اول از دست می
رود از دست خواهد رفت.
گالیوان در کتابی با نام
Historical Society of Pomona Valley چگونگی به دست آوردن این معادله و تلاشش برای حل مشکل را توضیح داده
است. بالاخره
در June 2002 گالیوان یک کاغذ بزرگ را 12 بار تا کرد.
این وبلاگ برای لبخند زدن به جامعه ای گریزان از ریاضی است امید است موفق شود.